Saltburn – kontrowersje, fabuła i zakończenie filmu

Gdyby ktoś powiedział Emerald Fennell, że jej drugi film wywoła większe zamieszanie niż debiutancka „Obiecująca. Młoda.” – pewnie by się uśmiechnęła. Saltburn, czarna komedia thriller, od premiery w 2023 roku dzieli widzów i krytyków, a odpowiedzi na pytania o jego fabułę, kontrowersje i zakończenie wymagają uważnego przyjrzenia się.

Rok wydania: 2023 · Reżyser: Emerald Fennell · Główne role: Barry Keoghan, Jacob Elordi, Rosamund Pike, Richard E. Grant · Gatunek: czarna komedia thriller · Platforma: Netflix, Amazon Prime Video

Sześć kluczowych danych, które warto znać przed seansem.

O czym jest Saltburn?

Fabuła

• Oliver Quick (Barry Keoghan) to student z Oxfordu, który czuje się wyrzutkiem z powodu swojego pochodzenia (agregator recenzji Rotten Tomatoes)
• Zaprzyjaźnia się z charyzmatycznym arystokratą Felixem Cattonem (Jacob Elordi) i otrzymuje zaproszenie do jego rodzinnej posiadłości – Saltburn (Polygon)
• To, co zaczyna się jako sielskie lato na angielskiej wsi, szybko przeradza się w mroczną opowieść o obsesji, klasie i zemście.

Obsada i postacie

• Barry Keoghan jako Oliver Quick – główny bohater, student z niższej klasy średniej
• Jacob Elordi jako Felix Catton – arystokratyczny kolega Olivera
• Rosamund Pike jako Lady Elspeth Catton – matka Felixa, ekscentryczna arystokratka
• Richard E. Grant jako Sir James Catton – ojciec Felixa
• Alison Oliver jako Venetia Catton – siostra Felixa
• Archie Madekwe jako Farleigh – kuzyn Cattonów

Gatunek filmu

Gatunek Saltburn to połączenie czarnej komedii, thrillera psychologicznego i satyry klasowej, co widać w poniższym zestawieniu.

Gdzie obejrzeć Saltburn?

• Amazon Prime Video – premiera streamingowa 22 grudnia 2023 (Rotten Tomatoes)
• Netflix – dostępny w ofercie platformy
• Kino – wybrane sale studyjne w Polsce

Tym samym film stawia pytania o przynależność i obsesję, które przewijają się przez całą narrację.

Dlaczego Saltburn wzbudził takie kontrowersje?

Najdziwniejsze sceny

• Szczególnie głośno było o scenie kąpieli Olivera w wannie z wodą po Feliksie, którą niektórzy krytycy uznali za przekraczającą granice dobrego smaku (Polygon)
• Finałowa scena tańca Olivera nago w posiadłości – dla wielu symboliczna, dla innych niepotrzebnie obrazoburcza.
• Sceny seksualne i moralnie niejednoznaczne sytuacje, które spolaryzowały publiczność.

Czy Saltburn to film niepokojący?

Tak, i to zamierzenie. Polygon opisuje odbiór filmu jako silnie spolaryzowany przez sceny erotyczne i szokujące obrazy. Film został zaprojektowany tak, by wywoływać dyskomfort, co jest częścią satyrycznego przesłania o drapieżności klasowej.

Czy Saltburn to film LGBTQ?

• Wątki homoseksualne są obecne, ale bardzo niejednoznaczne.
• Film nie spełnia oczekiwań jako reprezentacja LGBTQ – skupia się na transgresji i obsesji, a nie na romantycznej relacji.
• Krytycy zwracają uwagę, że queerowość jest tu raczej narzędziem narracyjnym niż tematem samym w sobie.

Oskarżenia o plagiat

• Niektórzy krytycy zarzucają Saltburn bycie podróbką „The Talented Mr. Ripley” oraz „The Riot Club” (blog filmowy Loud and Clear Reviews)
• Radio X opisał film jako mieszankę „Brideshead Revisited” i „Skins”, podkreślając połączenie klasy i perwersji.

To pokazuje, jak bardzo film dzieli publiczność – od zachwytu po całkowite odrzucenie.

Czy Saltburn jest faktycznie wart obejrzenia?

Krytyczne przyjęcie

„Saltburn is really intense and the cast does a terrific job, but if you’re easily grossed out or offended, this probably isn’t the movie for you.” – Konsensus krytyków Rotten Tomatoes

Metacritic wycenia film na solidnym poziomie, ale bez euforii. Krytycy chwalą grę aktorską i reżyserię, ale dzielą się w kwestii treści.

Zalety i wady

Dla kogo jest Saltburn?

Ostatecznie decyzja o seansie sprowadza się do tego, czy widz akceptuje celową transgresję jako formę artystyczną.

Jakie jest zakończenie Saltburn?

Spoiler: finał filmu

Co oznacza ostatnia scena?

„Zakończenie ukazuje Olivera tańczącego nago w posiadłości, co symbolizuje jego przejęcie tożsamości Felixa i ostateczne zwycięstwo nad klasą, która go odrzuciła.” – portal Polygon

Interpretacja zakończenia

• Część widzów uznaje finał za ambitną satyrę klasową – Oliver zjada arystokrację od środka.
• Inni krytycy widzą w tym czystą prowokację, która nie niesie głębszego przesłania (Loud and Clear Reviews).
• Film celowo pozostawia wiele pytań o motywacje Olivera i rzeczywistość wydarzeń.

Ten rozdźwięk pokazuje, że Saltburn jest filmem, który bardziej prowokuje do dyskusji niż udziela jednoznacznych odpowiedzi.

Dlaczego nazywa się Saltburn?

Pochodzenie nazwy

• Saltburn to nazwa fikcyjnej posiadłości rodziny Catton (Wikipedia).
• Posiadłość jest odizolowana od świata, co symbolizuje zamknięty krąg arystokracji.

Saltburn jako nazwa miejscowości

Nazwa nawiązuje do rzeczywistej miejscowości Saltburn-by-the-Sea w północnej Anglii. To nadmorskie miasteczko z epoki wiktoriańskiej, które dodaje filmowi historycznego i geograficznego autentyzmu.

Znaczenie w kontekście filmu

Nazwa staje się więc metaforą – podobnie jak samo miasteczko, które jest izolowane i zamknięte, tak i świat arystokracji pozostaje nieprzenikniony dla intruza.

Potwierdzone fakty i wątpliwości

To zestawienie pokazuje, jak wiele w Saltburn pozostaje otwartego – i właśnie ta niejednoznaczność stanowi o jego sile.

Co mówią krytycy?

„Saltburn is really intense and the cast does a terrific job, but if you’re easily grossed out or offended, this probably isn’t the movie for you.”Konsensus krytyków Rotten Tomatoes

„Finał Saltburn jest odbierany przez część widzów jako ambitna satyra, a przez innych jako czysta prowokacja.”Blog filmowy Loud and Clear Reviews

„Mieszanka Brideshead Revisited i Skins – połączenie klasy i perwersji.”Radio X

Dla polskiego widza oglądającego Saltburn na Netflixie konsekwencja decyzji o seansie jest prosta: albo dasz się porwać prowokacji Fennell i docenisz satyrę klasową, albo po pierwszych kontrowersyjnych scenach uznasz, że to nie twój typ filmu.